Pakistan tung gói bảo hiểm tín dụng xuất khẩu 3 tỷ rupee: 'Phao cứu sinh' cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Không có trái bóng nào lăn trên sân cỏ, không có vận động viên nào bước ra đường pit, nhưng tại Islamabad hôm thứ Bảy, Thủ tướng Shehbaz Sharif vừa tung ra một chiến thuật kinh tế đáng chú ý: gói bảo hiểm tín dụng xuất khẩu trị giá 3 tỷ rupee. Động thái này, dù không phải là một pha ghi bàn trong thể thao, lại được ví như một cú 'chuyền dài' chiến lược nhằm đưa các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) vào vị trí tiền đạo trên thị trường toàn cầu. Cuộc họp cấp cao do Thủ tướng chủ trì có sự tham dự của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Ishaq Dar, cùng các bộ trưởng chủ chốt: Bộ trưởng Tài chính Muhammad Aurangzeb, Bộ trưởng Công nghiệp Rana Tanveer Hussain, Bộ trưởng Thương mại Jam Kamal Khan, Bộ trưởng Tư pháp Ahad Khan Cheema và các quan chức khác. Trọng tâm là việc thành lập một quỹ rủi ro bảo hiểm tín dụng xuất khẩu (ECI) trị giá 3 tỷ rupee, với hy vọng khơi thông dòng vốn cho các nhà xuất khẩu nhỏ, vốn thường xuyên bị ngân hàng từ chối vì rủi ro cao. Theo tuyên bố chính thức, quỹ này sẽ do EXIM Bank điều phối, đóng vai trò bảo lãnh cho các khoản vay xuất khẩu. Nếu một nhà xuất khẩu không thu được tiền từ đối tác nước ngoài, quỹ sẽ bồi thường cho ngân hàng, giúp giảm áp lực tài chính và khuyến khích các ngân hàng mở rộng tín dụng. Mô hình này đã được nhiều quốc gia như Ấn Độ, Bangladesh và Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng thành công, nhưng tại Pakistan, nó mới chỉ ở giai đoạn khởi động. Điều khiến giới phân tích chú ý không chỉ là con số 3 tỷ rupee, mà còn là thông điệp từ Thủ tướng về việc sử dụng triệt để Quỹ Phát triển Xuất khẩu (EDF), hiện có 24 tỷ rupee. Tại cuộc họp, ông Sharif nhấn mạnh rằng toàn bộ số tiền này phải được giải ngân đúng mục đích, không để tồn đọng. Đồng thời, chính phủ quyết định thành lập một công ty quản lý tài sản để vận hành hiệu quả hơn, cùng với các kế hoạch phát triển khu kinh tế đặc khu và cải cách hải quan. Nhìn từ góc độ dữ liệu, bức tranh xuất khẩu của Pakistan vẫn còn nhiều khoảng trống. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới, Pakistan hiện chỉ chiếm chưa đầy 0,2% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu. Trong khi đó, các nước cùng khu vực như Ấn Độ và Bangladesh đã vượt xa nhờ tập trung vào dệt may, nông sản chế biến và linh kiện điện tử. Điều đáng nói là hơn 90% doanh nghiệp Pakistan là SME, nhưng đóng góp của họ vào GDP chỉ khoảng 40% và vào xuất khẩu còn khiêm tốn hơn, chỉ dao động trong khoảng 15-25%. Nguyên nhân chính là thiếu vốn, thiếu bảo hiểm và thiếu thông tin thị trường. Hãy so sánh với một trận đấu tennis: một tay vợt có kỹ thuật tốt nhưng giao bóng yếu sẽ luôn bị đối thủ khai thác. Pakistan có lợi thế về lao động trẻ, tài nguyên nông nghiệp và vị trí địa chính trị, nhưng 'cú giao bóng' tín dụng yếu kém khiến các doanh nghiệp không thể bước vào sân. Gói bảo hiểm 3 tỷ rupee có thể là chiếc vợt mới, giúp họ tự tin hơn khi đối mặt với các đối thủ nặng ký ở thị trường quốc tế. Tuy nhiên, nếu không có chiến thuật hợp lý, vợt tốt cũng chỉ là một món đồ trang trí. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất mà doanh nghiệp Pakistan phải đối mặt là chi phí tài chính cao. Lãi suất cho vay tại Pakistan hiện ở mức khoảng 15-20%, khiến nhiều SME không đủ sức hấp thụ vốn. Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu sẽ chuyển một phần rủi ro sang quỹ bảo hiểm, từ đó giúp các ngân hàng giảm lãi suất cho vay xuống 1-3 điểm phần trăm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư máy móc, nâng cao chất lượng sản phẩm. Tác động gián tiếp có thể lớn hơn nhiều so với con số trực tiếp. Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan. Một số chuyên gia kinh tế cho rằng 3 tỷ rupee (tương đương khoảng 10,7 triệu USD) là quá ít so với nhu cầu thực tế của hơn 5 triệu SME đang hoạt động. Nếu chia bình quân, mỗi doanh nghiệp chỉ nhận được vài chục nghìn rupee, gần như không thấm vào đâu. Hơn nữa, lịch sử triển khai các chương trình hỗ trợ của chính phủ Pakistan thường xuyên gặp vấn đề về quan liêu, tham nhũng và chậm trễ. Ngay cả khoản tiền 24 tỷ rupee của EDF trước đây cũng đã có những giai đoạn bị đóng băng hoặc sử dụng sai mục đích. Câu hỏi quan trọng là: liệu gói bảo hiểm này có thực sự đến được tay người dân và doanh nghiệp, hay sẽ lại bị bốc hơi qua các tầng nấc? Nhìn lại trận đấu cricket giữa Pakistan và Ấn Độ năm 2026, Hassan Ali đã bỏ lỡ một pha bắt bóng quan trọng trong trận bán kết World Cup T20. Khoảnh khắc đó cho thấy tài năng là chưa đủ, cần có bản lĩnh và sự chuẩn bị. Tương tự, một quỹ bảo hiểm chỉ thực sự hiệu quả khi có khung pháp lý rõ ràng và đội ngũ quản lý chuyên nghiệp. Điểm mấu chốt mà giới phân tích thể thao thường nói về 'chuyển đổi trạng thái' có thể áp dụng ở đây. Trong tennis, một tay vợt phải chuyển từ phòng thủ sang tấn công một cách nhanh chóng. Pakistan đang đứng ở vị trí phòng thủ - nền kinh tế chịu áp lực từ lạm phát và thâm hụt thương mại. Gói bảo hiểm này là một nỗ lực chuyển sang tấn công, nhưng để thực hiện thành công, cần có sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa Bộ Tài chính, Bộ Thương mại và ngân hàng trung ương. Nếu chỉ một mắt xích yếu, toàn bộ hệ thống có thể sụp đổ, giống như một pha phối hợp lỗi trong bóng đá. Một khía cạnh khác đáng chú ý là việc thành lập công ty quản lý tài sản riêng cho EDF. Đây là động thái được nhiều nhà đầu tư quốc tế đánh giá cao, vì nó thể hiện cam kết minh bạch hóa quản lý quỹ. Chính phủ cũng cho biết sẽ sớm ra mắt các sản phẩm bảo hiểm cụ thể, bao gồm bảo hiểm rủi ro thương mại và bảo hiểm rủi ro chính trị, phù hợp với từng ngành hàng. Dệt may, da giày, thiết bị y tế và nông sản chế biến sẽ là những lĩnh vực ưu tiên, bởi đây là những mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu lớn nhưng đang thiếu vốn đầu tư. Đối với các nhà xuất khẩu nhỏ, điều họ cần không chỉ là bảo hiểm, mà còn là đào tạo về kỹ năng xuất khẩu, tiêu chuẩn chất lượng và kết nối thị trường. Nếu chỉ giải quyết vấn đề tín dụng, bài toán xuất khẩu vẫn chưa hoàn chỉnh. Tuy nhiên, đây lại là nền tảng vững chắc để xây dựng các chương trình hỗ trợ tiếp theo. Vào cuối cuộc họp, Thủ tướng Shehbaz Sharif đã chỉ đạo các bộ liên quan chuẩn bị một kế hoạch hành động chi tiết và trình lên nội các trong vòng hai tuần. Điều đó cho thấy sự khẩn trương và quyết tâm của chính phủ, bất chấp những ý kiến hoài nghi. Xét cho cùng, thể thao Pakistan từng có những thời khắc lịch sử, và nền kinh tế nước này cũng có thể viết nên câu chuyện riêng của mình, nếu họ biết nắm bắt thời cơ và thực thi tốt. Liệu gói bảo hiểm 3 tỷ rupee có trở thành 'cú giao bóng ăn điểm' trong trận đấu kinh tế dài hơi, hay chỉ là một pha bóng chết trên sân? Thời gian và dữ liệu sẽ trả lời. Nhưng như một nhà báo dữ liệu từng nói, một trận đấu không chỉ định đoạt bằng điểm số cuối cùng, mà bằng những đường chạy không bóng phía sau. Nền kinh tế Pakistan đang cần những đường chạy đó - không phải để tạo ra bàn thắng ảo, mà để đặt nền móng cho những chiến thắng bền vững trên thị trường toàn cầu.