Israel vắng mặt ở vòng 6 Olympiad cờ vua 2026: Ngày lễ thiêng liêng và quyết định lạnh lùng từ đối thủ

Samarkand, ngày 21/9/2026 – Bàn cờ phía trước không có người ngồi. Đội Hà Lan bước vào phòng thi đấu, kéo ghế ra, lật đồng hồ, nhưng đối diện họ là khoảng trống. Ở bảng nữ, Bulgaria cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Không có nước cờ nào được đi. Không có tiếng bấm giờ vang lên. Trọng tài ghi biên bản: Israel vắng mặt, xử thua. Hà Lan thắng. Bulgaria thắng. Cả hai đội nhận trọn điểm số mà không tốn một giây suy nghĩ. Sự việc không đến một cách ngẫu nhiên. Xuất phát điểm nằm ở lễ Yom Kippur, ngày Chuộc Tội – dịp lễ thiêng liêng nhất trong Do Thái giáo. Năm 2026, Yom Kippur rơi vào khoảng thời gian từ tối 20/9 đến tối 21/9. Trong suốt khoảng thời gian này, người Do Thái thực hiện chế độ kiêng cữ nghiêm ngặt, không ăn uống, không làm việc, chỉ dành cho cầu nguyện và suy niệm. Với một kỳ thủ Israel, việc ngồi vào bàn cờ trong ngày lễ này là điều không thể chấp nhận. Vì vậy, họ cần một sự linh hoạt đặc biệt từ ban tổ chức. Ở vòng 5, Israel đã nhận được sự giúp đỡ. Singapore và Colombia đồng ý bắt đầu trận đấu sớm hơn 75 phút so với lịch chính thức. Toàn bộ các ván đấu liên quan được chuyển sang khách sạn Savitsky để Israel có thể hoàn thành phần thi đấu trước khi mặt trời lặn. Đó là một cử chỉ nhân văn, một cách hiểu thấu dành cho tín ngưỡng của đối thủ. Nhưng đến vòng 6, mọi thứ thay đổi. Hà Lan ở nội dung Open và Bulgaria ở nội dung nữ từ chối đổi giờ. Họ cũng không đồng ý dời trận đấu sang thứ Ba, ngày 22/9, vốn là ngày nghỉ dành riêng cho giải đấu. Họ không cần giải thích, vì thể lệ cho phép họ làm vậy. Israel đã gửi yêu cầu chính thức tới FIDE, Liên đoàn Cờ vua Thế giới. Nội dung yêu cầu thi đấu sau 19:30 tối 21/9 hoặc chuyển sang ngày 22/9. FIDE tiếp nhận và xác nhận đã liên hệ với hai đội tuyển đối thủ. Đáp lại, Hà Lan và Bulgaria đều từ chối. Đại diện FIDE phát biểu: hai đội hoàn toàn có quyền không chấp nhận thay đổi lịch. Không có cơ chế nào buộc các đoàn thể thao phải hy sinh kế hoạch riêng vì hoàn cảnh của đối phương. Khi Israel không xuất hiện, trọng tài ghi nhận kết quả thua cuộc theo luật. Video được ghi lại cho thấy các kỳ thủ Hà Lan bước vào khu vực thi đấu, chuẩn bị tâm lý nhưng sau đó chỉ nhận phần thắng kỹ thuật. Không một quân cờ nào được di chuyển để phân định thắng bại. Bulgaria cũng vậy. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn: một chiến thắng có ý nghĩa gì khi nó không được tạo ra từ năng lực trí tuệ trên bàn cờ? Về mặt điểm số, Hà Lan và Bulgaria có lợi thế rõ ràng. Nhưng về mặt tinh thần thể thao, nhiều người sẽ nhìn họ với con mắt khắt khe hơn. Israel, hạt giống số 22 ở nội dung mở, trước vòng 6 có bốn trận thắng sau năm vòng và tạm xếp thứ 22. Đội nữ cũng là hạt giống số 22, đang xếp thứ 20 với thành tích tương tự. Hai trận thua kỹ thuật khiến Israel rơi vào thế bất lợi lớn giữa giai đoạn bản lề của giải đấu. Họ vẫn còn cơ hội, nhưng con đường phía trước hẹp lại. Ngược lại, Hà Lan và Bulgaria có thêm hai điểm vào bảng xếp hạng mà chưa cần bộc lộ bất kỳ chiến thuật nào. Đối với một người theo dõi thể thao lâu năm như tôi, việc một đội thắng vì đối thủ vắng mặt không phải chuyện quá hiếm ở các giải đấu lớn. Nhưng trong một kỳ Olympiad, nơi đề cao trí tuệ và tinh thần hữu nghị giữa các quốc gia, cảnh tượng bàn cờ trống khiến người ta khó chịu. Từ hành lang bên lề khu vực thi đấu, tôi không thấy một trận cờ, nhưng tôi thấy một ván cờ chiến lược diễn ra bên ngoài. Israel đi nước đầu tiên: xin đổi giờ. Hà Lan và Bulgaria trả lời: từ chối. FIDE đóng vai trọng tài: tôn trọng luật. Kết cuộc: Israel mất hai điểm vì không lường trước một nước phản công lạnh lùng từ đối thủ. Người ta nhìn cầu thủ chạy. Tôi nhìn cả khối đội hình dịch chuyển. Trong cờ vua, người ta nhìn quân tấn công, nhưng chiến cuộc nằm ở sự dịch chuyển của toàn bộ hệ thống. Hôm nay, hệ thống ấy nghiêng hẳn về phía Hà Lan và Bulgaria. Họ không cần mạo hiểm, không cần bộ lộ khai cuộc, không cần tiêu hao thể lực. Họ nhận về một lợi thế tâm lý lớn trước các vòng đấu tiếp theo. Dễ dàng quy kết Hà Lan và Bulgaria là những kẻ ích kỷ, nhưng hãy nhìn từ phía họ. Một giải đấu kéo dài nhiều vòng, thời gian nghỉ ngơi ảnh hưởng trực tiếp đến phong độ. Đồng ý đổi giờ sang buổi tối có thể đẩy họ vào lịch trình bất lợi. Đồng ý dời sang ngày nghỉ đồng nghĩa với việc mất đi ngày hồi phục. Họ có quyền ưu tiên lợi ích của đội tuyển mình. Trong thể thao đỉnh cao, cơ hội không đến hai lần, và họ không muốn đánh mất lợi thế. Điểm mù nằm ở phía Israel. Họ biết lịch thi đấu của Olympiad trước cả năm. Họ biết Yom Kippur rơi vào hôm nào từ hàng nghìn năm trước. Nhưng họ vẫn đến Samarkand mà không có phương án dự phòng thực sự. Họ kỳ vọng đối thủ sẽ nhân nhượng như Singapore và Colombia đã làm. Điều đó cho thấy một sự chủ quan nguy hiểm. Trong bất kỳ môn thể thao nào, chiến lược không nên phụ thuộc vào lòng tốt của đối phương. Israel đã học được bài học đó bằng hai trận thua kỹ thuật chỉ trong một ngày. FIDE cũng cần nhìn vào quy trình vận hành của mình. Khi một đội báo trước rằng họ không thể thi đấu vì lý do tôn giáo, liên đoàn không nên chỉ hỏi đối thủ rồi đứng ngoài cuộc. Họ có thể chủ động đưa ra phương án thay thế rõ ràng: chọn một địa điểm khác, cử trọng tài trung lập, hoặc xếp Israel thi đấu vào một khung giờ đặc biệt. Thà dành thời gian để giải quyết tận gốc còn hơn để biên bản xử thua trở thành hình ảnh của kỳ Olympiad. Hệ thống có thể cứng rắn, nhưng hệ thống cũng cần có những vùng linh hoạt cho những tình huống tín ngưỡng. Bàn cờ trống ở Samarkand sẽ được nhắc lại trong nhiều năm. Nó không phải ván đấu hay, không phải nước cờ đẹp. Nó là lời nhắc rằng thể thao không chỉ có những màn trình diễn trên sân đấu, mà còn có những quyết định lạnh lùng ngoài lề. Yom Kippur khiến Israel không thể thi đấu. Hà Lan và Bulgaria khiến Israel không thể thắng. FIDE khiến mọi thứ được giải quyết theo đúng điều lệ. Còn người hâm mộ, họ chỉ còn một câu hỏi: trong một giải đấu dành cho trí tuệ, sự linh hoạt có phải là phẩm chất đang dần bị lãng quên nhất? Vòng 7 sẽ là bài kiểm tra cho Israel. Họ cần gạt bỏ sự tức giận và tập trung vào những trận đấu còn lại. Hai trận thua kỹ thuật nặng hơn thất bại chuyên môn, vì nó không thể bù đắp bằng lối chơi. Điều duy nhất họ có thể làm là chiến thắng trong các vòng còn lại và chờ đối thủ sơ sẩy. Dữ liệu không bao giờ tự ái. Nó chỉ dừng lại ở con số: hai trận thua trắng, hai đội nhận điểm tối đa. Nhưng dữ liệu không thể nói lên cảm giác trống trải của một bàn cờ không người. Israel cần tự trả lời liệu họ đã chuẩn bị đủ cho một kịch bản mà đối thủ nói không. Câu trả lời, rõ ràng là chưa.