EuroLeague bước vào kỷ nguyên 24 đội: 700 triệu euro đổ vào cuộc chơi mới

Trước khi ai kịp gọi tên, tôi đã thấy bộ khung của nó. Chuyện không phải bắt đầu từ một pha bóng hay chiến thuật nào, mà từ những con số khô khan được tiết lộ tại một hội nghị ở Lake Como. EuroLeague đang đứng trước cuộc cải tổ lớn nhất lịch sử: một giải đấu kín với 24 đội bóng, và các quỹ đầu tư đã đặt cược hàng trăm triệu euro vào tương lai đó. Báo cáo ngành vừa công bố hồi tháng 7/2026 cho thấy hơn 20 tổ chức đã tuyên bố quan tâm đến việc sở hữu nhượng quyền thương mại tại EuroLeague tái cơ cấu. Trong số đó, 11 ứng viên đã vượt qua vòng thẩm định chuyên sâu và nộp hồ sơ dự thầu ràng buộc với tổng giá trị khoảng 700 triệu euro. Đây không chỉ là tín hiệu về sức hút của bóng rổ châu Âu, mà còn là minh chứng cho một làn sóng đầu tư tư nhân đang muốn định hình lại “tài sản” chiến lược của môn thể thao này. Theo kế hoạch, EuroLeague mùa giải 2027-28 sẽ có 24 đội tham dự, trong đó 21 suất vĩnh viễn được xem là đã được chốt. Điều này có nghĩa chỉ còn 3 suất mở để các đội khác cạnh tranh, trong bối cảnh nhiều đội bóng lớn ở châu Âu đang lo sợ bị bỏ lại phía sau. Thế nhưng, câu chuyện thực sự không nằm ở con số 21 hay 24, mà ở nguồn gốc của số tiền khổng lồ đang chảy vào hệ thống – và ở sự lựa chọn giữa con đường “NBA hoá” hoàn toàn hay độc lập tài chính. Bối cảnh nóng bỏng được tạo nên bởi cuộc họp của Hội đồng thống đốc NBA, nơi có thể đưa ra lời đề nghị hợp tác hoặc đầu tư trực tiếp vào EuroLeague. Ở phía bên kia, giám đốc điều hành Chus Bueno đang thúc đẩy một “Kế hoạch chiến lược chuyển đổi” mang tính độc lập hơn. Đó là fork trong lịch sử bóng rổ châu Âu: một nhánh dẫn tới việc trở thành “NBA châu Âu”, nhánh còn lại là một “giải đấu kín kiểu mới” nhưng vẫn giữ bản sắc riêng. Tôi muốn nhìn vào nó như một nhà giải phẫu chiến thuật – không phải chiến thuật trên sân, mà là chiến thuật quyền lực và dòng tiền. Con số 700 triệu euro từ 11 nhà đầu tư cho thấy mức độ khát khao sở hữu một phần của giải đấu hàng đầu châu Âu là rất lớn. Nhưng điều đó cũng đặt ra một câu hỏi: liệu các “ông chủ” mới có chấp nhận luật chơi chung, hay họ sẽ tìm cách áp đặt mô hình NBA – nơi các ông chủ đội bóng kiểm soát cả luật lẫn giải đấu? Đây là một bài toán không mới. Tôi đã từng theo dõi cách NBA vận hành qua nhiều năm ở Mỹ. Những cụm từ như “salary cap”, “luxury tax” hay “draft pick” đã trở thành ngôn ngữ quen thuộc. Nhưng EuroLeague chưa bao giờ có một hệ thống như vậy. Việc chuyển sang mô hình closed league gần như chắc chắn sẽ kéo theo các quy định về lương, về số lượng cầu thủ, và về phân phối nguồn thu – những điều mà các câu lạc bộ châu Âu chưa thực sự sẵn sàng. Tôi nhớ có một đêm không có bóng đá, tôi chuyển sang đọc từng con số về doanh thu truyền hình của các giải đấu châu Âu. Những số liệu đó cho thấy khoảng cách rất lớn giữa NBA và EuroLeague, nhưng đồng thời cũng cho thấy tiềm năng tăng trưởng khổng lồ nếu mô hình được cải tiến. Một giải đấu 24 đội, nếu được tổ chức tốt, có thể giúp các đội bóng như Real Madrid, Barcelona hay Fenerbahce có được nguồn thu ổn định hơn, từ đó nâng cao chất lượng đội hình và sức hút toàn cầu. Tuy nhiên, có một điều khiến tôi phải giữ thái độ hoài nghi: những con số như 3,2 tỷ euro tổng đầu tư dự kiến và 4,3 tỷ euro giá trị doanh nghiệp vào năm 2027 chỉ là những mục tiêu được công bố, chứ chưa phải là giá trị định hình chắc chắn. Trong giới phân tích, chúng ta cần phân biệt giữa khát vọng và hiện thực. 700 triệu euro từ 11 nhà đầu tư là tín hiệu mạnh, nhưng nó mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Một vấn đề khác cũng đáng chú ý: nếu Euro League trở thành giải đấu kín, thì mối quan hệ với các giải vô địch quốc gia và FIBA sẽ vô cùng căng thẳng. Các giải quốc nội hiện là bệ phóng cho nhiều tài năng trẻ. Nếu các câu lạc bộ hàng đầu bị hút vào một giải đấu riêng, những giải đấu đó có nguy cơ mất đi giá trị thương mại và sự quan tâm của khán giả. Đó là vấn đề mà ban tổ chức phải giải quyết, chứ không phải chỉ là chuyện ký hợp đồng với các quỹ đầu tư. Tôi luôn giữ một quyển từ điển riêng của mình cho những thuật ngữ và con số. Mỗi khi dữ liệu đến, tôi tự kiểm chứng cách gọi và bối cảnh của nó. Ở đây, tôi cũng cần phải nói rõ rằng những thông tin về “21 đội vĩnh viễn” hay “700 triệu euro” cần được xác minh thêm từ các nguồn chính thức. Về lâu dài, việc EuroLeague chuyển sang mô hình 24 đội có thể sẽ tạo ra một tác động sâu rộng không chỉ ở châu Âu mà còn trên toàn cầu. Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên một giải đấu bóng rổ ngoài NBA có được sự ổn định tài chính như vậy. Ngược lại, nếu thất bại, đó sẽ là một bài học đắt giá về việc chạy theo dòng tiền mà bỏ quên giá trị cốt lõi của môn thể thao. Bước đi tiếp theo của EuroLeague sẽ được định đoạt tại cuộc họp thượng đỉnh ở Lake Como, nơi các cổ đông sẽ lựa chọn giữa viễn cảnh NBA và kế hoạch độc lập. Trước khi họ kịp thống nhất, tôi đã thấy bộ khung của một cuộc cách mạng – và nó sẽ còn nhiều ngã rẽ bất ngờ.